HAYATIN OLAĞAN AKIŞININ BOZULDUĞU DURUMLARDA ÇOCUK SAĞLIĞI

Authors

Abstract

Amaç:
Bu çalışmanın amacı, savaş, doğal afet ve zorunlu göç gibi olağanüstü durumların çocukların
fiziksel, psikolojik, sosyal ve ahlaki gelişimleri üzerindeki etkilerini çok yönlü olarak
incelemek ve bu süreçlerde etkili korunma, müdahale ve rehabilitasyon stratejileri
geliştirilmesine katkı sağlamaktır.
Yöntem:
Literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmada, ulusal ve uluslararası veri
tabanlarında yer alan epidemiyolojik çalışmalar, klinik gözlemler ve saha raporları
incelenmiştir. Travma sonrası çocuklarda görülen ruhsal bozukluklar, sağlık hizmetlerine
erişim sorunları, şiddet ve istismar gibi olgular tematik olarak analiz edilmiştir.
Bulgular:
Araştırmalar, olağanüstü durumların ardından çocuklarda travma sonrası stres bozukluğu
(TSSB), depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları ve davranışsal sorunların yaygınlaştığını
ortaya koymuştur. Ayrıca temel sağlık hizmetlerine erişimde ciddi aksaklıklar yaşandığı,
aşılama oranlarının düştüğü ve bulaşıcı hastalık risklerinin arttığı belirlenmiştir. Savaş ve göç
durumlarında çocukların fiziksel şiddet, istismar ve çocuk asker olarak kullanılma riskinin
arttığı gözlemlenmiştir.
Sonuç:
Çocukların olağanüstü durumlara karşı savunmasız yapıları dikkate alındığında, kriz
dönemlerinde çocuklara özel sağlık ve psikososyal destek hizmetlerinin güçlendirilmesi büyük
önem taşımaktadır. Travma sonrası iyileşme sürecini destekleyici rehabilitasyon programları,
koruyucu ruh sağlığı hizmetleri ve çocuk odaklı kriz müdahale politikalarının geliştirilmesi,
uzun vadede çocuk sağlığının korunması açısından kritik rol oynamaktadır.

References

Attanayake, V., McKay, R., Joffres, M., Singh, S., Burkle, F., &Mills, E. (2009). Prevalence of mentaldisordersamongchildrenexposedtowar: A systematicreview of 7,920 children. Medicine,

ConflictandSurvival, 25(1), 4–19.

Aydın, N. (2021). Travma Altında Çocuk: Savaş ve Göç Bağlamında Psikolojik Etkiler. Psikiyatri Günceli.

Aydın, N. (2021). Travma ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: Hiper Yayınları.

Bilgin, N. (2014). Çocuk Askerler Gerçeği. Uluslararası İnsan Hakları Dergisi, 2(1), 35-49.

Bilgin, N. (2014). Savaşın Çocuklar Üzerindeki Etkileri. Toplumsal Psikoloji Dergisi, 135–151.

Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., & La Greca, A. M. (2010). Weighingthecosts of disaster: Consequences, risks, andresilience in individuals, families, andcommunities.

PsychologicalScience in thePublicInterest, 11(1), 1–49.

Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., & La Greca, A. M. (2010). WeighingtheCosts of Disaster: Consequences, Risks, andResilience in Individuals, Families, andCommunities.

PsychologicalScience in thePublicInterest, 11(1), 1–49.

Borlu, A., & Ener, B. (2017). Çatışma Bölgelerinde Aşılamanın Önemi. Türk Pediatri Arşivi, 52(3), 145–150.

Borlu, A., & Ener, M. (2017). Savaşın Çocuk Sağlığına Etkileri. Uluslararası Halk Sağlığı Dergisi, 22–26.

Erikson, K. (1976). Everything in itspath: Destruction of community in the BuffaloCreekflood.

Simon and Schuster. Goenjian, A. K., Steinberg, A. M., Najarian, L. M., Fairbanks, L. A., Tashjian, M., &Pynoos, R. S. (1995). Posttraumatic stres and depressivere actions among

Nicaraguan adolescents after Hurricane Mitch. The American Journal of Psychiatry, 152(9), 1327–1333.

Fergusson, D. M., &Boden, J. M. (2014). Natural disasters and children's health: Risk and protective factors. Development and Psychopathology, 26(2), 389–402.

Fergusson, D. M., &Boden, J. M. (2014). TheImpact of War and Conflict on Child Health. Journal of Pediatricsand Child Health.

Gözübüyük, A., Duras, T., Dağ, H., & Arıca, V. (2015). Çocuklarda Göçün Sağlık Üzerindeki Etkileri. Çocuk Dergisi, 15(3), 103–108.

24

Gözübüyük, S., Duras, B., Dağ, İ., & Arıca, S. (2015). Savaş ve Göçün Çocuk Sağlığına Etkileri. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi.

Haerwille, M., et al. (2011). Post-traumatic stres disorder in children after natural disasters: A review. European Child &Adolescent Psychiatry, 20(8), 405–418.

Kohl, K. (2010). Children in armedconflict: Implications for child development and mental health. Develop mental Review, 30(3), 224–244.

Liu, M., et al. (2011). Risk and protective factors for PTSD in children and adolescents: A metaanalytic review. Clinical Psychology Review, 31(3), 389–398.

Lock, S., Rubin, G. J., Murray, V., Rogers, M. B., Amlôt, R., & Williams, R. (2012). Secondary stres ors and extreme events and disasters: A systematic review of primary research from 2010–

2011. PLoS Currents, 4.

Masten, A. S., &Narayan, A. J. (2012). Child Development in theContext of Disaster, War, and Terrorism: Pathways of Risk andResilience. AnnualReview of Psychology, 63, 227–257.

Masten, A. S., &Narayan, A. J. (2012). Child development in the context of disaster, war, and terrorism. Journal of Child Psychologyand Psychiatry, 53(4), 445–457.

Masten, A. S., &Osofsky, J. D. (2010). Disasters and their impact on child development. Child Development, 81(4), 1031–1046.

Neria, Y., Nandi, A., &Galea, S. (2008). Post-traumatic stress disorder following disasters: A systematicreview. PsychologicalMedicine, 38(4), 467–480.

Masten, A., &Osofsky, J. D. (2010). DisastersandTheirImpact on Child Development. Child Development Perspectives, 4(4), 281–286.

Mülteci-Der. (2019). Türkiye’deki Suriyeli Mülteci Çocuklar Raporu.

Neria, Y., Nandi, A., &Galea, S. (2008). Post-traumaticStressDisorderFollowingDisasters: A SystematicReview. PsychologicalMedicine, 38(4), 467–480.

Norris, F. H., Friedman, M. J., Watson, P. J., Byrne, C. M., & Diaz, E. (2002). 60,000 disastervictimsspeak: Part I. An empiricalreview of theempiricalliterature, 1981–2001.

Psychiatry: InterpersonalandBiologicalProcesses, 65(3), 207–239.

Papadopoulos, R. K. (2007). Refugees, trauma and adversity-activated development. European Journal of Psychotherapy&Counselling, 9(3), 301–312.

Taş, H. ve Özcan, N. K. (2013). Savaşın çocuklar üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(3), 284–301. 25

Sarmiento, K. L., &Pasquale, C. L. (2005). Helping children cope with disaster. Journal of Pediatric Health Care, 19(2), 123–129.

Tang, B., Deng, Q., Glik, D., Dong, J., & Zhang, L. (2014). A Meta-Analysis of Risk Factorsfor Depression in Adultsand Children After Natural Disasters. BMC PublicHealth, 14(1), 623.

Taş, B., & Özcan, M. (2013). Çatışma ve Savaşın Çocuk Sağlığına Etkisi. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi.

TBMM Raporu. (2018). Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin Durumu Raporu. TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu.

TBMM Raporu. (2018). Göç ve Mülteciler Meclis Araştırma Komisyonu Raporu.

Tedeschi, R. G., &Calhoun, L. G. (2004). Post traumatic growth: UNICEF. (2015). Children in War Zones Report. United Nations Children’sFund.

UNICEF. (2015–2018). AnnualReports.

Weissbecker, I., et al. (2008). Mental health intervention safter disasters. Journal of Clinical Psychology, 64(11), 1243–1256.

UNICEF. (2017). Suriye’de Çocukların Durumu Raporu.

UNICEF. (2018). Suriye Krizi: Çocukların Geleceği Tehlikede.

Wang, L., Zhang, Y., Wang, W., et al. (2013). Symptoms of Posttraumatic Stress DisorderAmong Children After Natural Disasters: A Meta-Analysis. Psychiatry Research, 209(3), 391–

395.

Weissbecker, I., Sephton, S. E., Martin, M. B., & Simpson, D. M. (2008). PsychobiologicalSequelae of Childhood Trauma. Journal of theAmerican Academy of Child and Adolescent

Psychiatry.

WHO. (2014). Healthresponsetoemergencies: Key data foraction.

WHO. (2014). Protecting Children in Humanitarian Emergencies: Health Priorities. World

Health Organization

Downloads

Published

2025-08-29